મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારે બે ચૂંટણી કમિશનરોની સંમતિ વિના એકપક્ષીય નિર્ણયો લીધા હોવાના અહેવાલોને પગલે સુપ્રીમ કોર્ટ મંગળવારે આવતા અઠવાડિયે સુનાવણી કરવા સંમત થઈ હતી.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત વરિષ્ઠ વકીલ વિકાસ સિંઘની વિનંતી પર આવતા અઠવાડિયે કેસ સૂચિબદ્ધ કરવા સંમત થયા હતા, જેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતના ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો સર્વસંમતિથી અથવા બહુમતીથી હોવા જોઈએ. “પરંતુ ECI જે રીતે કાર્ય કરે છે તે શંકા પેદા કરે છે. જો ECIએ સર્વસંમતિથી નિર્ણય લીધો નથી, તો તે એક ગંભીર મુદ્દો છે,” વરિષ્ઠ વકીલે કહ્યું.
અરજીમાં આરોપોની ચકાસણી કરવા માટે ગયા વર્ષના ઑક્ટોબર મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન લેવામાં આવેલા નિર્ણયોના સંપૂર્ણ રેકોર્ડ્સ મંગાવવા માટે કોર્ટ પાસેથી નિર્દેશની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો આરોપો પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ સાચા હોવાનું જણાયું છે, તો અદાલત આ મામલાની તપાસ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ અથવા વિશેષ તપાસ ટીમ (એસઆઈટી) ની અધ્યક્ષતામાં એક પેનલની રચના કરી શકે છે.
સામાજિક કાર્યકર્તા રાકેશ કુમાર સિંઘ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં તાજેતરના ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલને ટાંકવામાં આવ્યો છે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 વખત ભારતના ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો અને આદેશો સામે ઔપચારિક રીતે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, જેમાં મતદારોને ઉમેરવા, કાઢી નાખવા અને પુનઃસ્થાપિત કરવા અને મતદાર નોંધણી પ્રક્રિયામાં ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઘટસ્ફોટના પ્રકાશમાં પિટિશનમાં તમામ રેકોર્ડ, ફાઈલો, નોટિંગ્સ વગેરેની જાળવણીની માંગ કરવામાં આવી હતી અને નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે જ્ઞાનેશ કુમાર “ભારતના સીઈસીના કાર્યોનો ઉપયોગ કરશે નહીં, હાલની અરજીની અંતિમ સુનાવણી બાકી છે.” તે વધુમાં જરૂરી હતું કે બે ચૂંટણી કમિશનરોના સર્વસંમતિથી નિર્ણય દ્વારા ECIનો કારોબાર કરવામાં આવે.
આ પણ વાંચો: ચૂંટણી પંચે વધતી ટીકાનો સામનો કરીને સંયુક્ત મોરચો રજૂ કર્યો
આ અરજીમાં જે સત્તા હેઠળ CEC એ બંધારણની કલમ 324 તરીકે એકપક્ષીય રીતે કાર્ય કર્યું હતું તે અંગે પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો હતો જે ECI ની કામગીરીને સંચાલિત કરે છે જે કમિશનની સામૂહિક નિર્ણય લેવાની શક્તિની કલ્પના કરે છે, જેનો અર્થ બહુ-સદસ્યોની કૉલેજિયલ સંસ્થા છે. અરજીમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર અધિનિયમ, 2023ની કલમ 18નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે જેમાં અસંમતિના કિસ્સામાં બહુમતીનો મત પ્રવર્તવો જોઈએ.
“જો બંધારણીય રીતે બહુ-સદસ્ય સંસ્થા તરીકે ચૂંટણી પંચને સોંપાયેલ સત્તા, હકીકતમાં અથવા તથ્યરૂપે, બંધારણ અને 2023 અધિનિયમની આવશ્યકતા વિના તેની અંદરની એક કચેરી દ્વારા ઉપયોગ કરી શકાય છે, તો પછી મતદાર યાદીમાં કોણ છે તે નિર્ધારિત કરતા નિર્ણયો અને તેથી કોને મત આપી શકે તે ગંભીર બંધારણીય પ્રશ્ન ઊભો કરે છે કે શું આવા નિર્ણયો બંધારણીય સત્તા દ્વારા બનાવવામાં આવી છે કે કેમ તે બંધારણીય હેતુ માટે લેવામાં આવી રહી છે.” જણાવ્યું હતું.
